Cezayir parlamentosu, Fransız sömürge yönetimini suçlu ilan etti

Cezayir parlamentosu, Kuzey Afrika devletinin Fransa tarafından sömürgeleştirilmesini suç ilan eden ve özür ve tazminat talep eden bir yasayı oybirliğiyle kabul etti.

Devlet televizyonunun bildirdiğine göre, yasa ayrıca sömürgeciliğin yüceltilmesini de suç kapsamına alıyor.

Oylama, iki ülke arasındaki giderek gerginleşen diplomatik ilişkilerin son işareti olup, bazı gözlemciler ilişkilerin Cezayir'in 63 yıl önce bağımsızlığını kazanmasından bu yana en düşük seviyede olduğunu söylüyor.

“Ulusal hafızamız silinemez”

AFP’nin aktardığına göre milletvekilleri, oylama sırasında Cezayir bayrağının renklerinde eşarplar takarak “Yaşasın Cezayir” sloganları attı.

Meclis Başkanı İbrahim Boughali, devlet ajansı APS’ye yaptığı açıklamada, yasanın “Cezayir’in ulusal hafızasının silinemeyeceği ve pazarlık konusu yapılamayacağına dair açık bir mesaj” taşıdığını söyledi.

Yasa metninde Fransa’nın sömürge döneminde neden olduğu “trajediler” nedeniyle “yasal sorumluluk” taşıdığı vurgulanırken, “tam ve adil” tazminatın “Cezayir devleti ve halkının devredilemez hakkı” olduğu ifade edildi. Metinde ayrıca nükleer denemeler, yargısız infazlar, fiziksel ve psikolojik işkence ile kaynakların sistematik yağmalanması sömürge suçları arasında sayıldı.

Tarihle hesaplaşma ve tazminat talebi

Fransa’nın 1830’dan 1962’ye kadar süren sömürge yönetimi, toplu katliamlar, zorunlu sürgünler ve 1954-1962 arasındaki kanlı bağımsızlık savaşıyla sonuçlanmıştı. Cezayir, bu süreçte 1,5 milyon kişinin hayatını kaybettiğini belirtirken, Fransız tarihçiler ölü sayısını yaklaşık 500 bin olarak veriyor.

Cezayirli milletvekilleri ayrıca, Fransız ordusunun 1830’da Cezayir’i işgal ettikten sonra sökerek Fransa’ya götürdüğü ve bugün Brest kentinde bulunan, “Baba Merzoug” olarak bilinen 16. yüzyıla ait bronz topun iadesini de talep ediyor.

Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf, yasal bir çerçevenin iade sürecinin “bir lütuf ya da jest” olarak sunulmasının önüne geçeceğini söyledi.