#Yerbilimci

Büyükada açıklarındaki depremler İstanbul depremi için işaret mi? Şener Üşümezsoy’dan dikkat çeken değerlendirme

Üşümezsoy, Büyükada çevresindeki mikro depremlerin doğrudan büyük bir İstanbul depreminin habercisi olarak yorumlanmaması gerektiğini savundu. Bölgedeki fayların özelliklerine dikkat çeken yerbilimci, özellikle Adalar çevresindeki fay yapısının büyük deprem üretme kapasitesine ilişkin farklı bir görüş ortaya koydu. Büyükada açıklarında peş peşe sarsıntılar Marmara Denizi'nde Büyükada açıklarında kaydedilen küçük depremler, İstanbul ve çevresinde yaşayan vatandaşların dikkatini çekti. Kısa zaman aralıklarıyla meydana gelen 2,2 ila 3,2 büyüklüğündeki sarsıntılar, sosyal medyada da “büyük deprem yaklaşıyor mu?” tartışmalarının yeniden başlamasına neden oldu. Ancak küçük depremlerin tek başına daha büyük bir depremin kesin habercisi olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusunda farklı bilimsel yaklaşımlar bulunuyor. Prof. Dr. Şener Üşümezsoy ise Büyükada çevresindeki son hareketliliğin doğrudan beklenen büyük İstanbul depremiyle ilişkilendirilmesine karşı çıkıyor. “Adalar fayı yaşlı ve ölü bir fay” Üşümezsoy, değerlendirmesinde Adalar çevresindeki fay sistemine özellikle dikkat çekti. Yerbilimci, “Adalar fayı yaşlı ve ölü bir faydır. Buradan büyük bir deprem çıkmaz” ifadelerini kullandı. Üşümezsoy'a göre son günlerde meydana gelen küçük depremlerin konumu da bu değerlendirmeyi destekliyor. Sarsıntıların doğrudan Adalar fayı üzerinde değil, ana fay zonunu kesen daha küçük fay kollarında meydana geldiğini belirten Üşümezsoy, bu yapıların büyük ölçekli ve yıkıcı bir deprem oluşturabilecek düzeyde stres biriktirmediğini savundu. Bu yaklaşım, Büyükada açıklarında meydana gelen her küçük sarsıntının doğrudan İstanbul'da beklenen büyük depremle bağlantılı olduğu şeklindeki yorumların dikkatle ele alınması gerektiğine işaret ediyor. Küçük depremler neden meydana geliyor? Bölgedeki mikro depremlerin nedenine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Üşümezsoy, hareketliliğin geçmiş dönemlerde fay sisteminde meydana gelen stres değişimleriyle bağlantılı olabileceğini ifade etti. Bu görüşe göre küçük fay kollarında meydana gelen sarsıntılar, bölgede biriken gerilimin sınırlı ölçekte açığa çıkmasıyla ortaya çıkıyor. Dolayısıyla son günlerde kaydedilen mikro depremler, tek başına büyük ve yıkıcı bir deprem yaşanacağının göstergesi olarak kabul edilmiyor. Üşümezsoy ayrıca meydana gelen sarsıntıların daha önce hazırlanan fay haritalarıyla uyumlu olduğunu belirtti. 1999 Marmara Depremi sonrasında bölgede benzer nitelikte küçük ölçekli sarsıntıların görüldüğünü aktaran yerbilimci, mevcut hareketliliğin olağan sismik süreç içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini savundu. “İstanbul depremi geliyor” endişesine karşı uyarı Büyükada açıklarında depremlerin art arda yaşanması, özellikle İstanbul'da yaşayan vatandaşlarda büyük deprem endişesini artırdı. Ancak Üşümezsoy, küçük depremler ile büyük İstanbul depremi arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurulmasına karşı çıktı. Yerbilimcinin değerlendirmesine göre, Büyükada açıklarında meydana gelen mikro depremler tek başına orta veya büyük büyüklükte bir depremin yaklaştığını göstermiyor. Bu nedenle bölgedeki hareketliliğin yalnızca deprem sayısı ve büyüklüğü üzerinden değil, depremlerin hangi fay üzerinde meydana geldiği, fayların geometrisi ve bölgedeki geçmiş sismik hareketlilikle birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Uzman görüşü ne anlama geliyor? Üşümezsoy'un açıklamaları, Büyükada çevresindeki son sarsıntıların kamuoyunda oluşturduğu “büyük deprem hemen geliyor” algısına yönelik bir değerlendirme niteliğinde. Ancak bu açıklama, İstanbul'un deprem riskinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Marmara Bölgesi'nin aktif fay sistemleri nedeniyle deprem riski taşıdığı gerçeği değişmezken, belirli bir küçük deprem dizisinin ne zaman ve nerede büyük bir deprem meydana geleceğini kesin biçimde gösterdiği sonucuna varmak mümkün değil. Bu nedenle Büyükada açıklarındaki son hareketlilik, Üşümezsoy'un değerlendirmesi doğrultusunda, tek başına büyük İstanbul depreminin habercisi olarak yorumlanmamalı; sismolojik veriler ve fay sisteminin bütünlüğü içerisinde ele alınmalı.