#Mustafa Can

Karadeniz’de gemi trafiği alarmı: Marmara’da yüzlerce ticaret gemisi bekliyor

Sektör temsilcileri, ticari gemilerin çatışmaların hedefi haline gelmesinin deniz taşımacılığı, lojistik maliyetleri ve küresel tedarik zinciri açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Karadeniz’de son dönemde ticari gemilere yönelik saldırıların arttığı ve Türk sahipli gemilerin de risk altında olduğu daha önce de gündeme gelmişti. Gemiler Marmara’da beklemek zorunda kalıyor Transbosphor Denizcilik Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Can, Karadeniz’deki güvenlik sorunlarının Marmara’daki gemi yoğunluğunu artırdığını belirtti. Can, Türkiye’nin gemi trafiğini takip edebilecek güçlü bir altyapıya sahip olduğunu ancak Karadeniz tarafındaki güvenlik koşullarının ticari seferleri ciddi şekilde etkilediğini söyledi. Normal şartlarda yaklaşık 72 saat içerisinde tamamlanan giriş kontrollerinin ardından gemilerin Karadeniz’e yöneldiğini belirten Can, demirleme alanlarının dolması nedeniyle çok sayıda geminin Marmara açıklarında beklemek zorunda kaldığını ifade etti. Türk sahipli gemiler için risk uyarısı Mustafa Can, Ukrayna tarafından Rusya bağlantılı olduğu değerlendirilen gemilere yönelik saldırıların Türk denizcilik sektörünü de etkilediğini savundu. Can’ın verdiği bilgilere göre, son dört aylık dönemde bölgede 206 gemi saldırıya uğradı. Bunların yaklaşık 40'ının Türk sahipli veya Türk bayraklı gemiler olduğu öne sürüldü. Türk denizcilik sektöründe nehir-deniz tipi olarak kullanılan yaklaşık 150 geminin mevcut koşullar nedeniyle faaliyetlerini sürdüremediğini belirten Can, krizin birkaç ay daha devam etmesi halinde bu filonun ekonomik açıdan ciddi zarar görebileceği uyarısında bulundu. Ancak farklı kaynaklarda Karadeniz’de hedef alınan gemilerin sayısı ve saldırıların taraflara göre dağılımına ilişkin farklı veriler yer alıyor. Bu nedenle söz konusu rakamların sektör temsilcilerinin değerlendirmesi olarak ele alınması gerekiyor. Tanker saldırıları çevre felaketi riski taşıyor Can, özellikle ham petrol taşıyan tankerlerin saldırıya uğramasının yalnızca deniz taşımacılığını değil, çevre güvenliğini de tehdit edebileceğini belirtti. Bir tankerin hasar alması veya batması halinde petrol sızıntısı yaşanabileceğini ifade eden Can, böyle bir durumda Karadeniz’den Türk Boğazları'na uzanabilecek olası kirliliğin ciddi bir ekolojik risk oluşturacağını savundu. Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırılar nedeniyle güvenlik endişelerinin arttığı, daha önce Türk şirketlerine ait gemilerin de çeşitli olaylarda saldırılardan etkilendiği bildirilmişti. Navlun maliyetleri ve enflasyon riski Deniz taşımacılığında güvenli rotaların daralmasının lojistik maliyetlerini artırabileceği belirtiliyor. Can, gemilerin daha uzun ve maliyetli alternatif güzergahlara yönelmesinin navlun fiyatlarını yükseltebileceğini, bunun da ithalat ve ihracat maliyetleri üzerinden enflasyonist baskı oluşturabileceğini ifade etti. Ukrayna'nın Karadeniz limanlarındaki ticari trafiğin de güvenlik gerekçeleriyle dönem dönem durma noktasına geldiği daha önce açıklanmıştı. Temmuz ayında Odessa, Çernomorsk ve Yujnıy limanlarında ticari gemi trafiğinin geçici olarak durdurulduğu bildirilmişti. Boğazlardan geçen gemi sayısında düşüş iddiası Mustafa Can, Karadeniz’deki krizin İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçen gemi sayısını da etkilediğini belirterek, günlük geçişlerin önceki dönemlere göre önemli ölçüde azaldığını öne sürdü. Can, bu durumun Türkiye'nin boğaz geçişlerinden elde ettiği gelirler üzerinde de baskı oluşturabileceğini ifade etti ve yıllık gelirin yaklaşık 200 milyon dolar seviyesine gerileyebileceği tahmininde bulundu. Söz konusu gelir tahmininin sektör temsilcisinin öngörüsü olduğu, gerçekleşecek rakamların gemi trafiğinin seyri ve bölgedeki güvenlik koşullarına bağlı olarak değişebileceği belirtildi. “Yeni ticaret koridoru” önerisi Karadeniz’deki ticari hareketliliğin yeniden güvenli hale getirilmesi için çözüm önerisinde bulunan Can, Türkiye öncülüğünde yeni bir ticaret koridoru oluşturulmasını istedi. Daha önce uygulanan Tahıl Koridoru modelinin benzeri bir mekanizmanın ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayabileceğini savunan Can, Dışişleri Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın sürece ilişkin çalışmalar yürüttüğünü belirtti. Can ayrıca İstanbul Ticaret Odası’nın da denizcilik sektörünün yaşadığı sorunların çözümü konusunda daha etkin rol üstlenmesi gerektiğini ifade etti. Karadeniz’deki güvenlik risklerinin devam etmesi halinde deniz taşımacılığındaki aksamanın yalnızca bölge ülkelerini değil, küresel ticaret ve tedarik zincirlerini de etkilemesi bekleniyor.